آمین

گفتن «آمین» پس از حمد

احکام, پاسخگویی شبهات, حدیث, سخن بزرگان

از اختصاصات شیعه است که لازم است پس از قرائت فاتحه ، « آمین » گفته نشود ، بر خلاف مذاهب دیگر که آن را سنت می دانند . (۱)

شیخ طوسی در «خلاف» گوید : اگر امام ، پیش از مأمومین حمد را بخواند ، برای آنان جایز نیست آمین بگویند و اگر گفتند باید حمد را دوباره بخوانند ، برخی از شافعیان نیز بر این عقیده اند . (۲)

دلیل بر ابنکه آمین نه جزءِ نماز است و نه امری مستحب است ، روایاتی است که پیش تر آوردیم ، و در بحثِ دست روی دست نهادن که کیفیتِ نماز پیامبر (ص) را بیان می کرد ، در تمام آن از این لفظ خالی بود .

در روایت ابو حمید ساعدی بود : چون به نماز بایستد ، دستانش را تا نزدیک شانه ها بالا آورد ، تکبیر بگوید ، پس از استقرار اعضای بدن ، قاتحه بخواند ، سپس تکبیر گوید ، دست ها را تا محاذی شانه ها بالا آورد ، سپس رکوع کند و کف دست ها را بر زانو بنهد . (۳)

می بینی که در این روایت ها اشاره به آمین گفتن و چیزی که خارج از قرائت است نیست و لفظ قرائت هم حاکی از آن نیست .

و نیز تقل شده که پیامبر (ص) فرمود :

«چون به نماز ایستادی ، رو به قبله بایست ، تکبیر بگو ، آنچه از قرآن می توانی بخوان. » (۴)

در این هم اشاره ای به آمین گفتن نیست و آمین داخل در «آنچه از قرآن همراه توست» نیست .

در حدیث عایشه در مورد وصف پیامبر (ص) بود : رسول خدا (ص) نماز را با تکبیر و قرائت سوره حمد آغاز می کرد و هنگام رکوع ، سر خود را جلو می آورد . (۵)

در سایر روایات هم که بیانگر چگونگی نماز پیامبر (ص) بود ، هیچ اشاره ای به آمین نبود . کسی که آمین را جایز می داند ، استدلال می کند که آمین نسبت به دعای قبلی است « اهدِنَا الصِراطَ المُستَقِیمَ » .

چند نکته گفتنی است :

اول : دعا یک امر قصدی است ، کسی که سوره فاتحه می خواند ، به قصد تلاوت قرآن می خواند نه به قصد دعا . و مردم مأمورند این سوره را بخوانند ، چون حدیث است که هیچ نمازی جز با فاتحه الکتاب درست نیست .

دوم : بر فرض که آمین نسبت به دعای قبلی باشد ، ولی بسیاری از نمازگزاران به خصوص غیر عرب ها هرگز به ذهنشان نمی رسد که در آیات سوره فاتحه دعایی است که به آن آمین بگویند .

سوم : بر فرض که آمین نسبت به دعای قبلی باشد ، ولی واجب است تقضیل دهیم (مثل سخن ابو حامد اسفرایینی) میان آنجا که اگر امام جماعت ، زودتر از مأمومین حمد را بخوانند جایز نیست و مثل آنجا که پس از آنکه امام از «اهدِنَا الصراطَ المُستَقِیم» گذشت ، مأمومی وارد نماز شود .

این بر این اساس است که «آمین» را کلام آدمی ندانیم ، و اگر نه نماز را باطل می کند ، از پیامبر (ص) روایت شده که «در این نماز ، هیچ سخنی از کلام آدمیان یا از کلام مردم شایسته نیست. » (۶)

همه این ها بررسی طبق قواعد است و لیکن ائمه اهل بیت (ص) یکی از «ثقلین» اند که از کتاب خدا جدا نیستند و آنان گفتن آمین را حرام و مبطل نماز دانسته اند .

محمد حلبی گوید : از امام صادق (ع) پرسیدم : وقتی از خواندن سوره حمد فارغ می شوم ، آمین بگویم ؟ فرمود : نه . (۷)


منبع : کتاب سیمای عقاید شیعه ص ۴۱۵ ، آیت الله شیخ جعفر سبحانی ، تر جمه : جواد محدثی .

۱٫ انتصار : ص ۱۴۴

۲٫ الخلاف : ج ۱ ، ص ۳۳۳

۳٫ سنن بیهقی : ج ۲ ، ص ۷۲ ، ۷۳ ، ۱۰۱ ، ۱۰۲ ؛ سنن ابی داود : ج۱ ، ص ۱۹۴ ، حدیث ۷۳۰ ، ۷۳۶

۴٫ بلوغ المرام : ۹۲ ، شماره ۲ / ۲۵۰

۵٫ همان : ۹۹ ، شماره ۸ /۲۵۷

۶٫ صحیح مسلم : ج ۱ ،ص ۳۸۱ ، شماره ۵۳۷

۷٫ وسائل الشیعه : ج ۴ ، باب ۱۷ از ابواب قرائت نماز ، حدیث ۳

 

مطالب دیگری هم هست>  واقعا مولا یعنی دوست ؟ - موشن گرافی در مورد واقعه غدیر خم

پاسخ دهید